Pestycydy a pszczoły: co musisz wiedzieć stosując środki ochrony roślin w pobliżu pasiek

Pszczoły odgrywają kluczową rolę w zapylaniu roślin uprawnych i dzikich, co przekłada się bezpośrednio na jakość i ilość plonów. Niestety, niewłaściwe stosowanie pestycydów może prowadzić do masowych zatruć pszczół i poważnych strat w pasiekach. Dlatego ogrodnicy i rolnicy muszą zachować szczególną ostrożność przy stosowaniu środków ochrony roślin w pobliżu uli.

Zapobieganie: podstawowa odpowiedzialność ogrodnika

  1. Zabiegi poza aktywnością pszczół: Opryski należy wykonywać wcześnie rano lub późną porą, gdy pszczoły nie są aktywne.

  2. Wybór środków: Unikaj substancji szczególnie toksycznych dla owadów zapylających. Wybieraj pestycydy selektywne, o niskiej toksyczności dla pszczół. Wybieraj preparaty ekologiczne które również wykazują dużą skuteczność w działaniu. 

  3. Monitoring roślin: Nie stosuj środków profilaktycznie. Zabiegi wykonuj tylko wtedy, gdy rzeczywiście występuje zagrożenie dla upraw. Stosuj rośliny 

  4. Zachowanie buforu: W miarę możliwości pozostaw pas środowiska naturalnego między uprawami a pasieką.

Prawo: co mówi polskie i unijne ustawodawstwo

Zgodnie z przepisami:

  • Każdy zabieg z użyciem środków ochrony roślin musi być przeprowadzony zgodnie z instrukcją na etykiecie i z uwzględnieniem okresów prewencji.

  • Obowiązuje zakaz stosowania niektórych substancji aktywnych szkodliwych dla pszczół (np. neonikotynoidów).

  • Użytkownicy profesjonalni są zobowiązani do szkolenia i rejestracji stosowanych środków.

  • Przed zabiegiem należy poinformować pszczelarzy o planowanym oprysku, najlepiej z 48-godzinnym wyprzedzeniem.

  • Ustawowo zabronione jest powodowanie szkód w pasiekach poprzez niezgodne z prawem stosowanie środków chemicznych.

Gdzie szukać pomocy i jakie są konsekwencje prawne?

  • Zgłoszenia można dokonać do Inspekcji Ochrony Roślin i Nasiennictwa, Powiatowego Lekarza Weterynarii lub Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska.

  • Straż Gminna lub Policja mogą interweniować w sytuacjach zagrożenia zdrowia publicznego lub naruszenia przepisów.

  • W przypadku strat można dochodzić odszkodowania na drodze cywilnej. Należy udokumentować szkody, np. poprzez opinię biegłego pszczelarza lub rzeczoznawcę.

Kary:

  • Za niezgodne z prawem stosowanie pestycydów grozi kara grzywny, a w poważniejszych przypadkach kara ograniczenia wolności.

  • W razie udowodnienia szkody wyrządzonej pasiece sąd może zasądzić odszkodowanie i koszty naprawcze.

  • Brak poinformowania pszczelarza o zabiegu może być uznany za naruszenie przepisów o ochronie zwierząt gospodarskich.

Obyczaje i dobre praktyki: współpraca z pszczelarzami

  • Lokalna komunikacja: Dobrze jest znać lokalizację pasiek i utrzymywać kontakt z pszczelarzami. Pozwala to unikać konfliktów i zapobiegać nieporozumieniom.

  • Zgłaszanie zabiegów: W niektórych regionach funkcjonują systemy powiadamiania pszczelarzy, np. przez SMS lub aplikacje mobilne.

  • Oznaczanie pasiek: Pszczelarze powinni oznaczać swoje pasieki, by były widoczne dla osób wykonujących zabiegi.

Jak skutecznie oznaczyć pasiekę: praktyczne instrukcje dla pszczelarzy

  1. Tablice informacyjne: Ustaw widoczne tablice z napisem "Uwaga! Pasieka. Obszar chroniony dla pszczół." oraz numerem telefonu do kontaktu. Umieść je przy drogach dojazdowych i granicach terenu.

  2. Flagi ostrzegawcze: Umieszczaj kolorowe flagi (np. żółto-czarne) przy ulach lub ogrodzeniu pasieki. Taki wizualny sygnał może zniechęcić do niezamierzonego zbliżania się.

  3. Rejestracja pasieki: Zgłoś pasiekę do lokalnego urzędu gminy i Powiatowego Lekarza Weterynarii. Dzięki temu zostanie ujęta w planach zagospodarowania i informacjach dla rolników.

  4. Aplikacje lokalizacyjne: Korzystaj z aplikacji rolniczych umożliwiających oznaczanie pasiek na mapie. Przykłady to BeeSafe lub lokalne systemy powiadamiania.

  5. Ogrody i barierki: Ogrodzenie terenu i oznaczenia na ogrodzeniu pomogą fizycznie odgraniczyć pasiekę i zmniejszyć ryzyko przypadkowych wejść.

    oznacz pasiekę tablice informacyjne

Podsumowanie

Stosowanie środków ochrony roślin w pobliżu pasiek wymaga wiedzy, odpowiedzialności i dobrej komunikacji. Ochrona pszczół to nie tylko obowiązek prawny, ale i moralny. Działajmy świadomie, by nie szkodzić tym, które zapewniają plony i równowagę w ekosystemie. Współpraca między ogrodnikami a pszczelarzami to podstawa skutecznej i bezpiecznej gospodarki rolniczej.